Песна 57

Развивај горо, горо зелена

Razvivaj goro, goro zelena · Unfurl, green forest

English: machine translation, not checked by a native speaker

(Сета ми гора развила)

(Seta mi gora razvila)

(The whole forest has leafed out)

Развивај горо, горо зелена, аман, аман,	Razvivaj goro, goro zelena, aman, aman,	Unfurl, forest, green forest, aman, aman,
извирај водо, водо студена, аман, аман.	izviraj vodo, vodo studena, aman, aman.	spring forth, water, cold water, aman, aman.
Сите ми дрва, све ми развиле, аман, аман,	Site mi drva, sve mi razvile, aman, aman,	All the trees have all leafed out, aman, aman,
само едно дрво не ми развило, аман, аман.	samo edno drvo ne mi razvilo, aman, aman.	only one tree has not leafed out, aman, aman.

Под него лежи младо јуначе, аман, аман,	Pod nego leži mlado junače, aman, aman,	Under it lies a young hero, aman, aman,
младо јуначе со десет рани, аман, аман.	mlado junače so deset rani, aman, aman.	a young hero with ten wounds, aman, aman.
Девет рани све куршумени, аман, аман,	Devet rani sve kuršumeni, aman, aman,	Nine wounds all from bullets, aman, aman,
само една рана штико бодена, аман, аман.	samo edna rana štiko bodena, aman, aman.	only one wound pierced by a bayonet, aman, aman.

Над него лета сива орлица, аман, аман,	Nad nego leta siva orlica, aman, aman,	Above him flies a gray eagle, aman, aman,
сива орлица, проклета птица, аман, аман.	siva orlica, prokleta ptica, aman, aman.	a gray eagle, cursed bird, aman, aman.
- „Ја умри, умри младо јуначе, аман, аман,	- „Ja umri, umri mlado junače, aman, aman,	- "Go on, die, die, young hero, aman, aman,
да ти испија црните очи, аман, аман,	da ti ispija crnite oči, aman, aman,	so I can drink out your black eyes, aman, aman,
да ти исколва белото ти лице“!	da ti iskolva beloto ti lice“!	so I can peck out your white face"!

Translator's notes

Origin noted as Demir Hisar region. The last stanza's 'малике (маликера)' I read as a Mannlicher rifle, and the last two lines are my reading (the hero threatens the eagle with the rifle); 'испија' read as 'drink out'.

Listen

Performers on Pesna.org: Благојка Бадњикова, Радио студио Скопје

Audio samples on Pesna.org

Благојка Бадњикова, Радио студио Скопје

Lyrics: Pesna.org (folk lyrics in the public domain; site content CC BY). View on Pesna.org

Сета ми гора, гора развила	Seta mi gora, gora razvila	The whole forest, the forest has leafed out,
само едно дрво, не ми развило.	samo edno drvo, ne mi razvilo.	only one tree has not leafed out.
Под дрво лежи млад ранет јунак,	Pod drvo leži mlad ranet junak,	Under the tree lies a young wounded hero,
млад ранет јунак, сос девет рани.	mlad ranet junak, sos devet rani.	a young wounded hero with nine wounds.

До девет рани, све куршумлии,	Do devet rani, sve kuršumlii,	Nine wounds, all from bullets,
десетта рана со нож прободена.	desetta rana so nož probodena.	the tenth wound pierced with a knife.
На дрво стои црна орлица	Na drvo stoi crna orlica	On the tree sits a black eagle
и на јунакот тихо продума:	i na junakot tiho produma:	and quietly speaks to the hero:

- Умри си, умри младо јуначе,	- Umri si, umri mlado junače,	- Die, die, young hero,
да ти испија црните очи!	da ti ispija crnite oči!	so I can drink out your black eyes!
Млад ранет јунак тихо продума:	Mlad ranet junak tiho produma:	The young wounded hero quietly speaks:
- Тргни се тргни, црна орлице!	- Trgni se trgni, crna orlice!	- Move away, move away, black eagle!

- Тргни се тргни, црна орлице,	- Trgni se trgni, crna orlice,	- Move away, move away, black eagle,
да не си зема, пушка малике (маликера).	da ne si zema, puška malike (malikera).	so that you do not take it, the Mannlicher rifle (maliker).
Да не си зема, пушка малике	Da ne si zema, puška malike	So that you do not take it, the rifle,
да ти убија клетото срце!	da ti ubija kletoto srce!	so that it kills your cursed heart!