Песна 1246
Низ Петлец идат трима војводи
Niz Petlec idat trima vojvodi · Three voivodes go through Petlec
English: machine translation, not checked by a native speaker
| Низ Петлец идат трима војводи | Niz Petlec idat trima vojvodi | Three voivodes are going through Petlec, |
| идат и питат за Русиново. | idat i pitat za Rusinovo. | they go and ask about Rusinovo. |
| Првиот беше тој Дамјан Груев, | Prviot beše toj Damjan Gruev, | The first was that Damjan Gruev, |
| вториот беше Атанас Карчев, | vtoriot beše Atanas Karčev, | the second was Atanas Karchev, |
| третиот беше Сандо Китанов, | tretiot beše Sando Kitanov, | the third was Sando Kitanov, |
| идат и теглат за Русиново. | idat i teglat za Rusinovo. | they go and trudge toward Rusinovo. |
| Куга спандаха во Русиново, | Kuga spandaha vo Rusinovo, | When they reached Rusinovo, |
| там ѝ дочека Коле Чукаров. | tam ì dočeka Kole Čukarov. | Kole Chukarov met them there. |
| Ка ѝ дочека, они питаха | Ka ì dočeka, oni pitaha | When he had met them, they asked |
| за чорбаџи Димо Алаџозов, | za čorbadži Dimo Aladžozov, | about the rich man Dimo Aladzhozov, |
| Алаџозов, прочут чорбаџија. | Aladžozov, pročut čorbadžija. | Aladzhozov, a famous rich man. |
| Куга четата ја разместиха, | Kuga četata ja razmestiha, | When they had settled the band, |
| војводите у Димо хојдоха. | vojvodite u Dimo hojdoha. | the voivodes went to Dimo's house. |
| Бог да убие наште ишпиони, | Bog da ubie našte išpioni, | May God strike down our spies, |
| што предадоха славната чета, | što predadoha slavnata četa, | who betrayed the glorious band, |
| славната чета, чујен војвода, | slavnata četa, čujen vojvoda, | the glorious band, the renowned voivode, |
| чуен војвода - Дамјан Груев! | čuen vojvoda - Damjan Gruev! | the renowned voivode, Damjan Gruev! |
| Турци дојдоха, село заградиха, | Turci dojdoha, selo zagradiha, | The Turks came, they fenced in the village, |
| Турци дојдоха, село опсадиха. | Turci dojdoha, selo opsadiha. | the Turks came, they besieged the village. |
| Догледала ѝ првата стража, | Dogledala ì prvata straža, | The first guard saw them, |
| првата стража од бела скала, | prvata straža od bela skala, | the first guard from the white rock, |
| па си соопшчава на војводата: | pa si soopščava na vojvodata: | and reports to the voivode: |
| - Ајде војводо, ајде Дамјане, | - Ajde vojvodo, ajde Damjane, | - Come on, voivode, come on, Damjan, |
| Русиново здраво опсадено, | Rusinovo zdravo opsadeno, | Rusinovo is completely besieged, |
| здраво опсадено од Турците, | zdravo opsadeno od Turcite, | completely besieged by the Turks. |
| Дамјан се спрема, хладно говори: | Damjan se sprema, hladno govori: | Damjan gets ready, speaks coldly: |
| - Ајде другари, ајде четници, | - Ajde drugari, ajde četnici, | - Come on, comrades, come on, fighters, |
| дојде време борба ќе водиме, | dojde vreme borba ḱe vodime, | the time has come, we will fight, |
| борба ќе водиме в Русиново. | borba ḱe vodime v Rusinovo. | we will fight in Rusinovo. |
| Дедо Димо вратата отвори, | Dedo Dimo vratata otvori, | Grandfather Dimo opened the door, |
| ка врата отвори, пушка пукна, | ka vrata otvori, puška pukna, | as he opened the door, a rifle shot rang out, |
| пушка пукна - Димо мртов падна! | puška pukna - Dimo mrtov padna! | a rifle shot rang out, Dimo fell dead! |
| Димо падна, бабата му рипна, | Dimo padna, babata mu ripna, | Dimo fell, his old wife leapt up, |
| бабата рипна и мртва падна, | babata ripna i mrtva padna, | the old wife leapt up and fell dead, |
| Дамјан се реши, пушката зема: | Damjan se reši, puškata zema: | Damjan made up his mind, took his rifle: |
| - Ај со мене, ништо не чекајте! | - Aj so mene, ništo ne čekajte! | - Come with me, wait for nothing! |
| Борба се почна, село се дими, | Borba se počna, selo se dimi, | The fight began, the village is smoking, |
| село се дими, децата пискат | selo se dimi, decata piskat | the village is smoking, the children shriek, |
| децата пискат, мајките плачат, | decata piskat, majkite plačat, | the children shriek, the mothers weep, |
| четници излагат, кај ка може, | četnici izlagat, kaj ka može, | the fighters get out, wherever they can, |
| четници излават, се спасават. | četnici izlavat, se spasavat. | the fighters get out, they save themselves. |
| Ка прирапаја прво ја паднал, | Ka prirapaja prvo ja padnal, | When they rushed out, first fell, |
| прво ја паднал Сандо Китанов, | prvo ja padnal Sando Kitanov, | first fell Sando Kitanov, |
| Сандо Китанов прва жртва бил, | Sando Kitanov prva žrtva bil, | Sando Kitanov was the first victim, |
| Атанас Карчев напред си врви | Atanas Karčev napred si vrvi | Atanas Karchev walks ahead |
| и след него иде Дамјан Груев, | i sled nego ide Damjan Gruev, | and after him comes Damjan Gruev, |
| Дамјан ранија, на Карчев дума: | Damjan ranija, na Karčev duma: | Damjan wounded, says to Karchev: |
| - Оди Атанасе, спасавај се! | - Odi Atanase, spasavaj se! | - Go, Atanas, save yourself! |
| Спасавај се, кој како знае! | Spasavaj se, koj kako znae! | Save yourself, each as he knows how! |
| Карчев му вели, вели говори: | Karčev mu veli, veli govori: | Karchev tells him, he says, he speaks: |
| - Крачка не тргам јазе од тебе! | - Kračka ne trgam jaze od tebe! | - I will not move a step away from you! |
| Карчев говори на Мирчо Чопов: | Karčev govori na Mirčo Čopov: | Karchev speaks to Mircho Chopov: |
| - Ти го знаеш, Мирчо, зборниот пункт, | - Ti go znaeš, Mirčo, zborniot punkt, | - You know the assembly point, |
| не ме чекај, Дамјан не оставам. | ne me čekaj, Damjan ne ostavam. | do not wait for me, I am not leaving Damjan. |
| Куга четниците излегоха, | Kuga četnicite izlegoha, | When the fighters had got out, |
| Дамјан и Атанас останаха, | Damjan i Atanas ostanaha, | Damjan and Atanas remained, |
| двата останаха дор погинаха, | dvata ostanaha dor poginaha, | the two remained until they fell, |
| Турци ѝ гонат, свето се памети! | Turci ì gonat, sveto se pameti! | the Turks chase them, may their memory be holy! |
| Зачекала и онаја војска | Začekala i onaja vojska | The army was waiting for them too, |
| турската војска од Безгашчево. | turskata vojska od Bezgaščevo. | the Turkish army from Bezgashtevo. |
| И они не се могли да идат, | I oni ne se mogli da idat, | And they could not go on, |
| они са душа они оставили | oni sa duša oni ostavili | they gave up their souls |
| на Трнков преслав, при таја чешма. | na Trnkov preslav, pri taja češma. | at Trnkov pass, by that fountain. |
Translator's notes
Traditional revolutionary song about the 1903 Rusinovo fight (Damjan Gruev, Atanas Karchev named in the text). Dialect forms are heavy (ѝ = them, у = in, они/ни, куга); 'ка прирапаја' as 'when they rushed out' and 'преслав' as 'pass' (probably преслап) are my reading.
Listen
Performers on Pesna.org: Ансамбл Малешевска китка
Audio samples on Pesna.org
Lyrics: Pesna.org (folk lyrics in the public domain; site content CC BY). View on Pesna.org