Песна 1248
Марко Крале ја одменува свадбарината
Marko Krale ja odmenuva svadbarinata · Marko Kralj settles the wedding fee
English: machine translation, not checked by a native speaker
| Едно утро Марко ми подранил | Edno utro Marko mi podranil | One morning Marko set out early |
| из Прилепа Марко из Варошот, | iz Prilepa Marko iz Varošot, | from Prilep, Marko from the Varosh, |
| да прошета Косовска наија. | da prošeta Kosovska naija. | to stroll the Kosovo district. |
| Уште први петли не пејале, | Ušte prvi petli ne pejale, | The first roosters had not yet crowed, |
| тој се фрли Шарцу на рамена | toj se frli Šarcu na ramena | he threw himself onto Sharets's back |
| и ми тргна по бели друмови, | i mi trgna po beli drumovi, | and set off along the white roads, |
| по среде ноќ низ Скопје помина, | po srede noḱ niz Skopje pomina, | at midnight he passed through Skopje, |
| дури петли први пропеале, | duri petli prvi propeale, | when the first roosters crowed, |
| тој помина Качански клисури, | toj pomina Kačanski klisuri, | he passed the Kacanik gorges, |
| дури зора утро зазорила, | duri zora utro zazorila, | when the dawn was breaking in the morning, |
| тој натури Косовска наија, | toj naturi Kosovska naija, | he reached the Kosovo district, |
| дури сонце утро да изгрее, | duri sonce utro da izgree, | when the morning sun was about to rise, |
| тој ми влезе во Косовско поле. | toj mi vleze vo Kosovsko pole. | he entered the Kosovo plain. |
| Ништо Марко среќа не го срети, | Ništo Marko sreḱa ne go sreti, | No luck at all met Marko, |
| саде сретна Косовска девојка. | sade sretna Kosovska devojka. | he only met a Kosovo girl. |
| Марко нејзе вели: – Добро утро, | Marko nejze veli: – Dobro utro, | Marko says to her: - Good morning, |
| добро утро Косовко вдовице. | dobro utro Kosovko vdovice. | good morning, Kosovo widow. |
| А таа нему одговори: | A taa nemu odgovori: | And she answered him: |
| – Јас не сум ти Косовска вдовица, | – Jas ne sum ti Kosovska vdovica, | - I am not a Kosovo widow to you, |
| тук сум си Косовска девојка. | tuk sum si Kosovska devojka. | I am a Kosovo girl. |
| Тогаш рече Марко Крале: | Togaš reče Marko Krale: | Then Marko Kralj said: |
| – Ај ти тебе, Косовке девојке, | – Aj ti tebe, Kosovke devojke, | - Hey you, Kosovo girl, |
| ќе те прашам, право да ми кажеш: | ḱe te prašam, pravo da mi kažeš: | I will ask you, tell me truly: |
| што ти тебе коси побелеле, | što ti tebe kosi pobelele, | why has your hair turned white, |
| бело лико ти се расипало? | belo liko ti se rasipalo? | why is your white face ruined? |
| Али жалиш од рода твоего? | Ali žališ od roda tvoego? | Or do you grieve for your family? |
| Што не си се млада омажила? | Što ne si se mlada omažila? | Why have you not married while young? |
| Тога рече Косовка девојка: | Toga reče Kosovka devojka: | Then the Kosovo girl said: |
| – Ја не жалам од рода моего, | – Ja ne žalam od roda moego, | - I do not grieve for my family, |
| туку има триесет години, | tuku ima trieset godini, | but it is thirty years now |
| как' ми дошол црна Арапина, | kak' mi došol crna Arapina, | that a black Arab came to me, |
| од цара ми свадбина прекупил: | od cara mi svadbina prekupil: | he bought the wedding fee from the emperor: |
| кој ќе јунак млади се ожени, | koj ḱe junak mladi se oženi, | any young hero who marries |
| нему сака триесет и три минца, | nemu saka trieset i tri minca, | he wants thirty-three coins from him, |
| а девојка која ќе се мажи, | a devojka koja ḱe se maži, | and a girl who is to marry, |
| нејзе сакат триесет минцови. | nejze sakat trieset mincovi. | from her he wants thirty coins. |
| Мои браќа ми се сиромаси, | Moi braḱa mi se siromasi, | My brothers are poor, |
| ми немаат азно да му дадат, | mi nemaat azno da mu dadat, | they have no treasure to give him, |
| затоа ми коси побелеле, | zatoa mi kosi pobelele, | that is why my hair turned white, |
| бело лико ми се расипало! | belo liko mi se rasipalo! | my white face is ruined! |
| Тога бара Марко во пазува, | Toga bara Marko vo pazuva, | Then Marko reaches into his bosom, |
| ми извади триесет минцови, | mi izvadi trieset mincovi, | he took out thirty coins, |
| и ѝ даде Косовке девојке. | i ì dade Kosovke devojke. | and gave them to the Kosovo girl. |
| Тога рече Марко Кралевиќе: | Toga reče Marko Kraleviḱe: | Then Marko Kraljevic said: |
| – Да си сакаш момче спроти тебе, | – Da si sakaš momče sproti tebe, | - Pick a lad for yourself, |
| да си сакаш, да си се омажиш | da si sakaš, da si se omažiš | pick one and marry him |
| и на Арап свадбина да платиш. | i na Arap svadbina da platiš. | and pay the Arab the wedding fee. |
| Ќе те прашам Косовке девојке, | Ḱe te prašam Kosovke devojke, | I will ask you, Kosovo girl, |
| ќе те прашам, право да ми кажеш, | ḱe te prašam, pravo da mi kažeš, | I will ask you, tell me truly, |
| жити рода и твојта крвина, | žiti roda i tvojta krvina, | by your family and your blood, |
| жити вера наша православна, | žiti vera naša pravoslavna, | by our Orthodox faith, |
| жити име Христос Исусово, | žiti ime Hristos Isusovo, | by the name of Jesus Christ, |
| немој мене ти да ме излажеш: | nemoj mene ti da me izlažeš: | do not lie to me: |
| Каде му се кули Арапови? | Kade mu se kuli Arapovi? | Where are the Arab's towers? |
| Одговори Косовка девојка: | Odgovori Kosovka devojka: | The Kosovo girl answered: |
| – Кули му се сами познаваат, | – Kuli mu se sami poznavaat, | - His towers are easy to recognize, |
| под Косово, в' зелени ливаѓе. | pod Kosovo, v' zeleni livaǵe. | below Kosovo, in the green meadows. |
| Тамо има белана чадора, | Tamo ima belana čadora, | There is a white tent there, |
| на чадорот од злато јаболко, | na čadorot od zlato jabolko, | on the tent a golden apple, |
| тоа свети како јасно сонце, | toa sveti kako jasno sonce, | it shines like the bright sun, |
| од далеку сами се познават. | od daleku sami se poznavat. | you can recognize it from afar. |
| Тога стегна Марко Кралевиќе, | Toga stegna Marko Kraleviḱe, | Then Marko Kraljevic tightened up, |
| тога стегна своја брза коња. | toga stegna svoja brza konja. | then he tightened his swift horse. |
| Го догледа стража Арапова, | Go dogleda straža Arapova, | The Arab's guard spotted him, |
| го догледа уште оддалеку, | go dogleda ušte oddaleku, | spotted him even from afar, |
| му говори црну Арапину: | mu govori crnu Arapinu: | he says to the black Arab: |
| – Арапине наши господине, | – Arapine naši gospodine, | - Arab, our lord, |
| по друм иде страшна делија, | po drum ide strašna delija, | a fearsome hero comes along the road, |
| и страшно ми коња налутило, | i strašno mi konja nalutilo, | and his horse is terribly enraged, |
| од нозе му оган искри летат, | od noze mu ogan iskri letat, | sparks of fire fly from his legs, |
| од уста ми бели пени паѓат, | od usta mi beli peni paǵat, | white foam falls from his mouth, |
| од носот му сини пламни бијат, | od nosot mu sini plamni bijat, | blue flames beat from his nose, |
| од очи му секавици пуштат | od oči mu sekavici puštat | lightning flashes from his eyes |
| и најстрашно ми се променило: | i najstrašno mi se promenilo: | and most fearsome of all, he has changed: |
| на плеќи му кожув од мечиште, | na pleḱi mu kožuv od mečište, | on his back a bearskin coat, |
| на глава му калпак од волчиште | na glava mu kalpak od volčište | on his head a wolfskin cap |
| и во уста нешто црно носи | i vo usta nešto crno nosi | and in his mouth he carries something black |
| како јагне половингодишно. | kako jagne polovingodišno. | like a half-year-old lamb. |
| Тогаш рече црна Арапина: | Togaš reče crna Arapina: | Then the black Arab said: |
| – Ај ви вамо стражари, | – Aj vi vamo stražari, | - Hey you guards, over here, |
| вие него убаво пречекајте | vie nego ubavo prečekajte | receive him well |
| и оружје од појас земите, | i oružje od pojas zemite, | and take the weapon from his belt, |
| пратите го при мене да дојде. | pratite go pri mene da dojde. | send him to come to me. |
| Тоа ми е младо неженато, | Toa mi e mlado neženato, | That is a young unmarried man, |
| тоа иде свадбина да плати, | toa ide svadbina da plati, | he is coming to pay the wedding fee, |
| ќе ми даде азно небројано. | ḱe mi dade azno nebrojano. | he will give me countless treasure. |
| Уште Арап лафот не дорече, | Ušte Arap lafot ne doreče, | The Arab had not yet finished speaking, |
| ми приближи Марко Крале. | mi približi Marko Krale. | when Marko Kralj drew near. |
| Кога Марко стражари приближи, | Koga Marko stražari približi, | When Marko came near the guards, |
| а стражари сите избегаа, | a stražari site izbegaa, | the guards all fled, |
| кој по поле, кој по планина. | koj po pole, koj po planina. | some over the field, some into the mountain. |
| Право трга Арапу на чадор, | Pravo trga Arapu na čador, | Marko heads straight to the Arab's tent, |
| Марку нему вели: – Добро утро, | Marku nemu veli: – Dobro utro, | Marko says to him: - Good morning, |
| добро утро наши господине, | dobro utro naši gospodine, | good morning, our lord, |
| господине, Арап од прек' море. | gospodine, Arap od prek' more. | lord, Arab from across the sea. |
| Кажи мене што е свадбарина, | Kaži mene što e svadbarina, | Tell me what the wedding fee is, |
| да ти платам царска свадбарина, | da ti platam carska svadbarina, | that I may pay you the imperial wedding fee, |
| оти после патов ќе си гледам, | oti posle patov ḱe si gledam, | for afterwards I will look to my road, |
| зар сватови на пат ме чекаат. | zar svatovi na pat me čekaat. | wedding guests are waiting for me on the way. |
| Тога рече црна Арапина: | Toga reče crna Arapina: | Then the black Arab said: |
| – Ај ти тебе, незнајна делијо, | – Aj ti tebe, neznajna delijo, | - Hey you, unknown hero, |
| дали уште не си се научил? | dali ušte ne si se naučil? | have you not yet learned? |
| Еве има триесет години, | Eve ima trieset godini, | It is now thirty years |
| каде седам во рамно Косово: | kade sedam vo ramno Kosovo: | that I have sat on the flat Kosovo: |
| кој ќе јунак млади се ожени, | koj ḱe junak mladi se oženi, | any young hero who marries, |
| нему зимам триесет и три минца, | nemu zimam trieset i tri minca, | I take thirty-three coins from him, |
| а девојка која ќе се мажи, | a devojka koja ḱe se maži, | and a girl who is to marry, |
| нејзе зимам триесет минцови, | nejze zimam trieset mincovi, | I take thirty coins from her, |
| како тебе најголем јунака, | kako tebe najgolem junaka, | for a great hero like you, |
| и шеесет пак не ти се многу. | i šeeset pak ne ti se mnogu. | even sixty is not too much. |
| Тога бара Марко во пазуви, | Toga bara Marko vo pazuvi, | Then Marko reaches into his bosom, |
| ми извади саде три минцови; | mi izvadi sade tri mincovi; | he took out only three coins; |
| – На ти тебе, наши господине, | – Na ti tebe, naši gospodine, | - Take, our lord, |
| на ти тебе, саде три минцови, | na ti tebe, sade tri mincovi, | take, only three coins, |
| верувај ме друго азно немам. | veruvaj me drugo azno nemam. | believe me, I have no other treasure. |
| Ко ќе појдам по убава невеста, | Ko ḱe pojdam po ubava nevesta, | When I go for a beautiful bride, |
| што ќе мене дарој ме дарува, | što ḱe mene daroj me daruva, | whatever gift she gives me, |
| со дарој тебе ќе подарам. | so daroj tebe ḱe podaram. | I will give you that gift. |
| Тога рече црна Арапина: | Toga reče crna Arapina: | Then the black Arab said: |
| - Ал ме лажиш, ал вистина велиш, | - Al me lažiš, al vistina veliš, | - Are you lying to me, or telling the truth, |
| ал со мене шега ќе си биеш? | al so mene šega ḱe si bieš? | or are you making a joke with me? |
| И ми зеде тешка топузина, | I mi zede teška topuzina, | And he took a heavy mace, |
| ми го удри три-четири пати. | mi go udri tri-četiri pati. | he struck him three or four times. |
| Тога рече Марко Крале: | Toga reče Marko Krale: | Then Marko Kralj said: |
| – Бог те убил црна Арапино! | – Bog te ubil crna Arapino! | - May God kill you, black Arab! |
| Ал се смееш, ал вистина маваш, | Al se smeeš, al vistina mavaš, | Are you laughing, or really swinging, |
| ал од кожув правот ми го тресеш? | al od kožuv pravot mi go treseš? | or shaking the dust from my fur coat? |
| Почекај ме и јас да те удрам, | Počekaj me i jas da te udram, | Wait for me, so I may strike you too, |
| ти ќе видиш јунак како мава. | ti ḱe vidiš junak kako mava. | you will see how a hero swings. |
| Пак извади Марко Крале, | Pak izvadi Marko Krale, | Again Marko Kralj drew, |
| ми извади своја топузина. | mi izvadi svoja topuzina. | he drew out his mace. |
| Кога Марко на Арапин мавна, | Koga Marko na Arapin mavna, | When Marko swung at the Arab, |
| фала богу чудо и големо! | fala bogu čudo i golemo! | thank God, a great wonder! |
| Снагата му во земи пропадна, | Snagata mu vo zemi propadna, | His body fell into the earth, |
| а глава му на страна побегна. | a glava mu na strana pobegna. | and his head fled to one side. |
| Пак се пушти по триесет стражари, | Pak se pušti po trieset stražari, | Again he rushed at the thirty guards, |
| двајсет седум сите ги истепа, | dvajset sedum site gi istepa, | twenty-seven he beat down, all of them, |
| а тројца саде ми остави, | a trojca sade mi ostavi, | and only three he left, |
| да ми личат три млади телали, | da mi ličat tri mladi telali, | to serve as three young heralds, |
| да ми личат низ рамно Косово: | da mi ličat niz ramno Kosovo: | to serve across the flat Kosovo: |
| – Каде има јунак за женење, | – Kade ima junak za ženenje, | - Where there is a hero to marry, |
| да си сака мома спроти него, | da si saka moma sproti nego, | let him pick a girl for himself, |
| да си сака - да си се ожени! | da si saka - da si se oženi! | let him pick, and marry! |
| Каде има мома за мажење, | Kade ima moma za maženje, | Where there is a girl to marry, |
| да си сака момче спроти неа, | da si saka momče sproti nea, | let her pick a lad for herself, |
| да си сака да си се омажи! | da si saka da si se omaži! | let her pick, and marry! |
| Заплатила Маркова десница, | Zaplatila Markova desnica, | Marko's right hand has paid, |
| заплатила сета свадбарина. | zaplatila seta svadbarina. | it has paid the whole wedding fee. |
Translator's notes
Epic song about Marko Kraljevic. Several lines are my reading: 'шчо/што' in the girl's speech, 'кај му се кули' as 'where are his towers', 'минци/минцови' as coins, 'тога стегна' as 'tightened up/tightened the horse', and the final line 'заплатила десница' as 'has paid'. The original text contains a few garbled dialect forms.
Listen
Lyrics: Pesna.org (folk lyrics in the public domain; site content CC BY). View on Pesna.org